2.500 TL üzeri kargo bedava · 1-3 iş günü içinde teslim

HanparçaHanparça

Menü

Oto sözlük

116 terim

Yedek parça ilanlarında ve servis faturalarında geçen terimlerin ne anlama geldiği: parça kaynağı, araç kimliği, motor, fren, elektrik ve teşhis terimleri.

Temel kavramlar

  • Yedek parça

    Yedek parça, bir aracın üretimden sonra aşınan, kırılan veya ömrünü tamamlayan bileşenini değiştirmek üzere üretilen ya da temin edilen parçadır. Kaynağına (orijinal, OES, muadil), durumuna (sıfır, çıkma, yenilenmiş) ve menşeine (ithal, yerli) göre sınıflandırılır.

Parça kaynağı ve durumu

  • Çıkma parça

    Çıkma parça, hasarlı ya da ömrünü tamamlamış bir araçtan sökülerek satışa sunulan, kullanılmış orijinal parçadır. Üretim kalitesi orijinaldir ancak kalan ömrü bilinmez; bu yüzden fiziksel muayene ve parça numarası doğrulaması zorunludur.

  • İkinci el parça

    İkinci el parça, daha önce bir araçta kullanılmış her parçanın genel adıdır; çıkma ve sökme parçaları da kapsar. Kaynağı orijinal de olabilir muadil de; belirleyici olan parçanın kullanılmış olmasıdır.

  • İthal parça

    İthal parça, yurt dışında üretilip Türkiye'ye getirilen parçadır. İthal olmak tek başına kalite göstergesi değildir; belirleyici olan üreticinin kendisi, taşıdığı tip onayları ve ithalatın resmî distribütör kanalından yapılıp yapılmadığıdır.

  • Muadil (aftermarket) parça

    Muadil parça, aracın orijinal parçasını üretmeyen bağımsız üreticilerin aynı işlevi görmek üzere ürettiği parçadır. Kalite bandı geniştir; fren gibi güvenlik parçalarında ECE R90 gibi tip onayları seçimin ana ölçütüdür.

  • OES parça

    OES parça, aracın orijinal parçasını üreten tedarikçinin aynı parçayı kendi markası ve ambalajıyla satmasıdır. Teknik olarak orijinal ekipmanla aynı üretim hattından çıkar; araç markasının kutusunda satılmadığı için fiyatı genellikle daha düşüktür.

  • Orijinal (OEM) parça

    Orijinal parça, araç üreticisinin kendi markası, ambalajı ve parça numarasıyla sattığı, aracın bandında kullanılanla aynı parçadır. OEM kısaltması Original Equipment Manufacturer, yani orijinal ekipman üreticisi anlamına gelir.

  • Revizyonlu parça

    Revizyonlu parça, arızalanmış bir parçanın sökülüp aşınan elemanlarının değiştirilmesiyle yeniden çalışır hâle getirilmiş hâlidir. Yenilenmiş (refabrike) parçadan farkı, sürecin bir sanayi standardına ve tam izlenebilirliğe bağlı olmamasıdır.

  • Sıfır parça

    Sıfır parça, hiç kullanılmamış, ambalajından çıkmamış parçadır. Sıfır olmak kaynağı belirtmez: sıfır bir parça orijinal de olabilir muadil de. Kauçuk, akü ve lastik gibi raf ömrü olan ürünlerde üretim tarihi ayrıca kontrol edilir.

  • Sökme parça

    Sökme parça, bir araçtan sökülerek satılan kullanılmış parçadır ve pratikte çıkma parça ile aynı anlamda kullanılır. İlanlarda ayırt edici nokta stok durumudur: parça hazırda mı, yoksa sipariş üzerine mi sökülecek?

  • Yenilenmiş (refabrike) parça

    Yenilenmiş parça, kullanılmış bir çekirdeğin sanayi ölçeğinde tamamen sökülüp ömürlü tüm elemanlarının yenisiyle değiştirilmesi ve orijinal üretim toleranslarında yeniden monte edilerek test edilmesiyle üretilir. Sıfır parçayla aynı garantiyi taşır.

  • Yerli üretim parça

    Yerli üretim parça, Türkiye'deki fabrikalarda üretilen parçadır. Türk otomotiv yan sanayisi küresel araç üreticilerine ilk montaj parçası verdiği için yerli üretim, düşük kalitenin değil çoğu zaman OE seviyesinin karşılığıdır.

Parça ve araç kimliği

  • Çapraz referans (cross reference)

    Çapraz referans, bir orijinal parça numarasının hangi muadil ürün kodlarına karşılık geldiğini gösteren eşleştirme tablosudur. Aday listesi üretir; uygunluk garantisi vermez, son doğrulama araç eşleştirmesi ve fiziksel ölçü ile yapılır.

  • Donanım paketi

    Donanım paketi, aracın fabrikada aldığı ekipman seviyesi ve opsiyon birleşimidir. Fren, süspansiyon, aydınlatma ve elektronik gibi gruplarda parça numarasını doğrudan değiştirdiği için parça seçiminde belirleyici bir veridir.

  • ETK / parça kataloğu

    ETK, araç üreticilerinin elektronik parça kataloğudur. Şasi numarası girilerek aracın gerçek donanımına göre patlamış görünüm üzerinden parça numarasına ulaşılmasını sağlar; parça seçiminde en güvenilir başlangıç noktasıdır.

  • Facelift / LCI

    Facelift, bir araç kuşağının ömür ortasında görsel ve teknik olarak yenilenmesidir; BMW bunu LCI olarak adlandırır. Aynı kuşak içinde makyaj öncesi ve sonrası araçlar özellikle far, stop ve tampon gruplarında farklı parçalar kullanır.

  • Model yılı

    Model yılı, üreticinin bir aracı hangi ticari yıl sürümüne ait saydığını gösterir ve aracın fiziksel üretim tarihinden farklı olabilir. Parça seçiminde model yılı tek başına yeterli değildir; üretim tarihi ve şasi numarası aralığı belirleyicidir.

  • Motor numarası

    Motor numarası, motor bloğuna basılmış benzersiz seri numarasıdır ve tek bir motoru tanımlar. Parça seçiminde asıl belirleyici olan ise motor kodudur; motor kodu motorun tipini, motor numarası o tipteki tekil örneği gösterir.

  • Parça numarası (OEM kodu)

    Parça numarası, araç üreticisinin bir parçaya verdiği benzersiz koddur ve doğru parçayı belirleyen tek kesin veridir. Marka, model ve yıl bilgisi aynı olsa bile farklı donanımlar farklı parça numaraları alabilir.

  • Şasi (VIN) numarası

    Şasi numarası, her aracı benzersiz biçimde tanımlayan 17 karakterlik koddur. ISO 3779 standardına göre üretici, araç özellikleri ve seri numarası bölümlerinden oluşur; parça seçiminde en kesin başlangıç verisidir.

  • Uyumluluk (araç eşleştirme)

    Uyumluluk, bir yedek parçanın belirli bir araca takılıp takılamayacağının veriyle belirlenmesidir. Marka-model-kuşak-araç tipi zinciri, üretim tarihi, motor kodu ve donanım kodları üzerinden kurulur; veri yoksa sonuç "uymuyor" değil "bilinmiyor"dur.

Motor ve yakıt sistemi

  • Antifriz

    Soğutma sisteminde donmayı, kaynamayı ve korozyonu önleyen sıvı.

  • Ateşleme Bobini

    Akü voltajını bujinin çalışması için yüksek voltaja yükselten transformatör.

  • Buji

    Benzinli motorda yakıt-hava karışımını ateşleyen elektrotlu parça.

  • Common Rail

    Modern dizel araçlarda yüksek basınçlı ortak yakıt hattı sistemi.

  • Eksantrik Mili

    Supapların açılıp kapanma hareketini kontrol eden mil.

  • Enjektör

    Yakıtı silindire püskürten elektronik kontrollü valf.

  • Intercooler

    Turboyla sıkıştırılmış sıcak havayı soğutan ısı eşanjörü.

  • Karter

    Motorun altında yer alan ve motor yağını biriktiren rezervuar.

  • Kompresyon

    Silindirde yakıt-hava karışımının sıkıştırılma basıncı.

  • Krank Mili

    Pistonların doğrusal hareketini dönme hareketine çeviren ana mil.

  • Lambda Sensörü

    Egzoz gazındaki oksijen oranını ölçen sensör — yakıt-hava karışımının kontrolünde kritik.

  • Motor Yağı

    Motor parçaları arasında sürtünmeyi azaltan, sızdırmazlık ve soğutma sağlayan yağ.

  • Piston

    Silindir içinde aşağı-yukarı hareket ederek yanma enerjisini krank miline ileten parça.

  • Radyatör

    Motorun ürettiği ısıyı antifrize aktararak hava ile soğutan ısı eşanjörü.

  • Segman

    Pistonun çevresine takılan ve sızdırmazlığı sağlayan halka.

  • Stop-Start

    Trafik ışığında motoru otomatik durduran-çalıştıran yakıt tasarruf sistemi.

  • Su Pompası

    Antifrizi motor ve radyatör arasında dolaştıran pompa.

  • Supap

    Silindire hava-yakıt girişini ve egzoz çıkışını kontrol eden mantar şekilli valf.

  • Termostat

    Motorun çalışma sıcaklığını koruyan, ısıya duyarlı valf.

  • Triger Kayışı

    Krank ve eksantrik millerinin senkronize çalışmasını sağlayan kritik kayış.

  • Turbo

    Egzoz gazıyla çalışan ve motora daha fazla hava basan üst besleme cihazı.

  • VVT

    Variable Valve Timing — supap zamanlamasını dinamik değiştiren teknoloji.

  • Wastegate

    Turboşarjın aşırı basıncını kontrol eden by-pass valfi.

  • Yağ Filtresi

    Motor yağındaki metal parçacıkları ve kirlilikleri tutan filtre.

  • Yağ Pompası

    Motor yağını basınçlı şekilde tüm hareketli parçalara dağıtan pompa.

  • Yakıt Pompası

    Yakıt deposundan yakıtı çekerek enjeksiyon sistemine ileten pompa.

  • Yatak

    Krank ve eksantrik millerinin dönmesini destekleyen ana yatak parçaları.

Aktarma organları

  • Aks

    Tekerlekleri birbirine bağlayan ve dönme hareketini ileten mil.

  • CVT

    Sürekli değişken oranlı otomatik şanzıman — vites kademesi olmaksızın çalışır.

  • DCT

    Çift kavramalı otomatik şanzıman — DSG, PDK, S-Tronic isimleriyle de anılır.

  • Diferansiyel

    Tahrik tekerleklerinin farklı hızlarda dönmesine olanak tanıyan dişli kutusu.

  • Kavrama

    Manuel araçlarda motoru şanzımana bağlayıp ayıran sürtünmeli aktarım elemanı.

  • Mekatronik

    Otomatik şanzıman kontrol modülü — hidrolik ve elektronik kontrolü birleştirir.

  • Şanzıman

    Motor torkunu vites oranlarına çevirerek tekerleğe ileten güç aktarma organı.

  • Volan

    Krank miline bağlı, motor titreşimini sönümleyen ağır metal disk.

Fren sistemi

  • ABS

    Anti-lock Braking System — ani fren anında tekerleğin kilitlenmesini önler.

  • ESP

    Elektronik Stabilite Programı — savrulma anında fren ve motora müdahale eder.

  • Fren Balatası

    Fren diskine sürtünerek aracı yavaşlatan ve duran sürtünme malzemesi.

  • Fren Diski

    Tekerlek göbeğine bağlı, balataların üzerine bastığı dairesel metal disk.

  • Kaliper

    Hidrolik basınçla balatayı diske ittiren fren mekanizması.

Şasi ve yürüyen aksam

  • Amortisör

    Tekerlek titreşimlerini sönümleyen hidrolik veya gazlı süspansiyon elemanı.

  • Diş Derinliği

    Lastik üzerindeki desen oluklarının derinliği — yasal sınır 1.6 mm.

  • EPS

    Elektrik destekli direksiyon — hidrolik yerine elektrik motoruyla çalışır.

  • Lastik DOT Kodu

    Lastiğin üretim haftası ve yılını gösteren 4 haneli kod.

  • Lastik Yaşı

    Lastiğin üretiminden bu yana geçen süre — DOT kodundan hesaplanır.

  • Rotil

    Salıncak ile aks taşıyıcı arasında üç boyutlu hareket sağlayan küresel mafsal.

  • Salıncak

    Tekerlek askı sistemini şasiye bağlayan kollu yapı.

Elektrik ve elektronik

  • ADAS

    Gelişmiş Sürücü Yardım Sistemleri — şerit takip, otomatik fren, kör nokta vb.

  • Akü

    Aracın elektrik enerjisini depolayan ve marş anında motor çalıştıran kurşun-asit pil.

  • Alternatör

    Motor çalışırken aküyü şarj eden ve sistemi besleyen elektrik üreteci.

  • Aquaplaning

    Lastik ile yol arasında su tabakası oluşması sonucu yol tutuşun kaybı.

  • Çekiş Kontrolü

    Tahrik tekerleklerinin patinaj yapmasını önleyen sistem (TCS/ASR).

  • ECU

    Engine Control Unit — motorun elektronik kontrol birimi, aracın beyni.

  • Marş Motoru

    Aracın motorunu çalıştırmak için volan dişlisini döndüren elektrik motoru.

Egzoz ve emisyon

  • AdBlue

    Dizel araçlarda NOx emisyonunu azaltan üre çözeltisi (DEF).

  • DPF

    Dizel Partikül Filtresi — dizel araçlarda partikül emisyonunu yakalayan filtre.

  • EGR

    Egzoz Gazı Geri Dönüşümü — NOx emisyonlarını düşürmek için tasarlanmış sistem.

  • Egzoz Manifoldu

    Silindirlerden çıkan egzoz gazlarını toplayıp egzoz hattına yönlendiren parça.

  • Katalizör

    Egzoz gazlarındaki zararlı maddeleri kimyasal olarak nötralize eden parça.

Konfor ve klima

  • DRL

    Daytime Running Light — gündüz görünürlük ışığı.

  • Klima Gazı

    Klima sisteminde dolaşan ve havayı soğutan akışkan (R134a/R1234yf).

  • Klima Kompresörü

    Klima sisteminde gazı sıkıştıran ve dolaşımı sağlayan ana parça.

Kaporta ve gövde

  • Çamurluk

    Tekerleğin üstünü kapatan, gövdeyle bütünleşik veya ayrı kaporta parçası.

  • Kaput

    Motor bölümünü kapatan menteşeli ön kaporta parçası.

  • Podye

    Aracın ön ve arka tampon iç yapısını taşıyan saç parça.

  • Şase

    Aracın tüm yapısını taşıyan ana iskelet (chassis).

  • Tampon

    Aracın ön ve arkasındaki çarpma emici plastik veya metal kaplama.

Teşhis ve arıza

  • Check Engine

    Motor arıza lambası — aracın motor veya emisyon sisteminde sorun olduğunu bildirir.

  • DTC

    Diagnostic Trouble Code — aracın elektronik beynine kaydedilen standart arıza kodu.

  • Hararet

    Motorun normal çalışma sıcaklığının üstüne çıkması durumu.

  • OBD2

    Aracın elektronik beyniyle (ECU) iletişim kurmaya yarayan standart araç teşhis arayüzü.

  • Tekleme

    Bir veya birden fazla silindirin yanma yapamaması durumu.

Bakım

  • Far Hizalama

    Far ışınlarının doğru açıda olduğunun ayarlanması.

  • Hava Filtresi

    Motora giren havadaki tozu ve partikülleri filtreleyen kâğıt/kumaş eleman.

  • Periyodik Bakım

    Üretici talimatına göre yapılan rutin koruyucu bakım hizmeti.

  • Polen Filtresi

    Kabin içine giren havadaki polen, toz ve kokuyu süzen filtre.

  • Rot-Balans

    Direksiyon geometrisinin ve tekerlek dengesinin ayarlanması.

Sahiplik ve mevzuat

  • Boya-Değişen

    İkinci el araçta sonradan boyanmış veya değiştirilmiş kaporta parçaları.

  • Ekspertiz

    İkinci el araçların durumunun bağımsız uzmanlarca incelenmesi.

  • Kasko

    Aracın çarpma, çalınma ve hasar risklerine karşı isteğe bağlı sigortası.

  • MTV

    Motorlu Taşıtlar Vergisi — yıllık ödenen araç vergisi.

  • Noter Devri

    Aracın resmi mülkiyetinin noter huzurunda alıcıya geçirilmesi işlemi.

  • Noterde Güvenli Ödeme

    Aracın devri ile ödemenin noter aracılığıyla aynı anda yapıldığı güvenli yöntem.

  • Rehin

    Aracın bir borca karşı banka veya finans kurumuna rehin verilmesi.

  • Ruhsat

    Aracın resmi tescil belgesi — Trafik Tescil ve Trafik Belgesi.

  • Şerh

    Aracın tapu/ruhsatına konulan kısıtlama veya hak kaydı.

  • Trafik Sigortası

    Karşı tarafa verilen zararı karşılayan zorunlu mali mesuliyet sigortası.

  • Tramer

    Türkiye Sigorta Bilgi Merkezi — aracın hasar geçmişinin tutulduğu kayıt.

  • TÜVTÜRK Muayene

    Araçların güvenlik ve emisyon açısından zorunlu periyodik kontrolü.